Անդրե Մորուա — Մանուշակներ ամեն չորեքշաբթի

Ջեննի Սորբիեն ամբողջ ճաշկերույթի ընթացքում շլացուցիչ էր եղել: Դերասանական տաղանդով պատմված և վիպասանի հանճարով համեմված անեկդոտներն ու պատմվածքները միահյուսվել էին անսպառ եռանդով: Լեոն Լորանի հյուրերը հմայված, խանդավառված, լիովին տարված, տպավորություն ունեին, թե հիանալի ժամեր էին ապրում ժամանակի սահմաններից էլ դուրս:
-Գրեթե ժամը չորսն է և օրն էլ չորեքշաբթի է: Դե գիտեք, Լեոն, որ սա այն օրն է, երբ մանուշակներ եմ տանում սիրեցյալիս:
-Շատ ափսոս,-ասաց նա իր կցկտուր ձայնով, որ հայտնի էր դարձրել բեմում: Սակայն գիտեմ, թե որչափ հավատարիմ եք, ուստի չեմ պնդի:

Ջենին գրկախառնվեց կանանց, տղամարդիկ նրան գրկախառնվեցին, և նա գնաց: Դուրս գալուն պես գովեստների տարափ հորդեց:
-Նա իսկապես արտակարգ կին է: Լեոն, քանի՞ տարեկան է:
-Ութսունի մոտ: Երբ երեխա ժամանակ մայրս ինձ տանում էր Կոմեդի Ֆրանսեզի դասական ներկայացումներին, Ջենին արդեն հայտնի Սելիմեն էր: Իսկ ես այլևս երիտասարդ չեմ:
-Հանճարը տարիք չի ճանաչում,-ասաց Կլեռ Մենետրիեն: Խոսքը ի՞նչ մանուշակների պատմության մասին է:
-Դա մի փոքրիկ սիրավեպ է, որ ինձ պատմել է Ջենին, բայց որի մասին երբեք չի գրել: Սակայն ես չեմ համարձակվի պատմել նրա բացակայությամբ: Համեմատությունը սարսափելի կլիներ:
-Այո, համեմատությունը սարսափելի է: Սակայն մենք Ձեր հյուրն ենք և ակնկալում ենք, որ մեզ կզբաղեցնեք` փոխարինելով Ջենիին, քանի որ վերջինս մեզ լքեց:
-Լավ, կփորձեմ պատմել Ձեզ «չորեքշաբթյան» մանուշակների պատմությունը: Վախենում եմ, որ այն շատ սենտիմենտալ կթվա մեր ժամանակների ըմբռնման համար:
-Բնավ ոչ,-ասաց Բերտրան Շմիդտը,-մեր ապրած ժամանակը զգացմունքների ծարավ է: Մարդիկ ցինիկ են ձևանում իրենց զգայական ձգտումները թաքցնելու համար:
-Մի՞թե: Դե լավ, համոզեցիք: Կհագեցնեմ այդ ծարավը: Դուք բոլորդ այստեղ շատ երիտասարդ եք հիշելու համար, թե ինչպիսին էր Ջենիի հռչակը երկար ժամանակ ի վեր: Նրա շեկ վարսերը, որ սովորաբար արձակում էր հիանալի ուսերին, նշաձև աչքերը, զննող հայացքը, գրավիչ ձայնը` փոքր-ինչ բամբ, հետո հանկարծ թրթռուն, այնիպիսի վեհ և տպավորիչ գեղեցկություն էին կազմում, որից հնարավոր չէր աչք կտրել:
-Լավ մենախոսություն է, Լեոն:
-Այո, սակայն այլևս չի համապատասխանում մեր ժամանակներին: Այնուամենայնիվ շնորհակալություն: Նա իր առաջին մրցանակը շահեց կոնսերվատորիայում 1859թ.-երին և անմիջապես ընդունվեց Կոմեդի Ֆրանսեզ: Ավաղ, ես սեփական փորձիցս գիտեմ, որ այդ հայտնի թատրոնում դժվարությունները շատ են: Ռեպերտուարի անդամներն ունեն իրենց հովանավորները, որոնք նրան նախանձախնրորեն հետևում են: Սոբրետներից ամենահիանալին կարող է սպասել մինչև իսկ տաս տարի մինչ Մոլիերի կամ Մարիվոյի դերերից մեկին արժանանա: Ջենին` մեծ կոկետուհին, պայքարում էր համառ և ուժեղ կանանց դեմ: Մեկ ուրիշը կհրաժարվեր առաջընթաց ունենալու մտքից կամ երկու տարի անց կտեղափոխվեր Փարիզի Կոմեդիայի թատրոններից մեկը: Սակայն մեր Ջենին այդպիսին չէր: Նա պայքարեց` նվիրաբերելով այն ամենը, ինչ ուներ. դերասանական տաղանդ, կուլտուրա, գրավչություն, արբեցնող վարսեր:
Շատ շուտով նա Կոմեդի Ֆրանսեզում գրավեց առաջին շարքերը: Սդմինիստրատորը հիանում էր նրանով: Հեղինակները նրան դժվար դերեր էին տալիս, որոնք, ինչպես ասում էին, միայն նա կմարմնավորեր: Քննադատները նրա նկատմամբ անհավատալի զսպվածություն էին ցուցաբերում: Նույնիսկ Սարսեյը /ֆրանսիացի վիպասան և քննադատ/ գրում էր. «Նրա կեցվածքն ընդունակ է կախարդել մինչև իսկ կոկորդիլոսին»:
Հայրս, որ նրան ճանաչել էր այդ ժամանակշրջանում, ինձ ասել է, որ Ջենին պաշտում էր իր մասնագիտությունը, այդ մասին խոսում էր խելացիությամբ և փորձում էր իր գործից նոր ու ցնցող տպավորություններ ստանալ:
Սյդժամ թատերական աշխարհը ձգտում էր միամիտ ռեալիզմի: Եթե օրինակ Ջենին որևէ ներկայացման մեջ պետք է թունավորումից մահանար, նա այցելում էր հիվանդանոցներ` ուսումնասիրելու թույնի ներգործությունը: Ինչ վերաբերում է զգացմունքների արտահայտչաձևին` նա ուսումնասիրում էր սեփական անձը: Երբ խոսքն իր արվեստին էր վերաբերում, նա ցույց էր տալիս բալզակյան կասկածների բացակայությունը, երբ վերջինս իր վեպերից մեկում գործածում է սեփական անձի կամ սիրած կնոջ կիրքը:
Դուք գլխի եք ընկնում, որ հանկարծակի փառքի հասած հրաշագեղ աղջիկն ուշադրության կենտրոնում էր: Ընկերներ, գրողներ և բանկիրներ էին փորձում իրենց բախտը: Բանկիրներից մեկը` Հենրի Ստալը, դարձավ նրա ընտրյալը: Եվ ոչ թե որովհետև հարուստ էր. չէ՞ որ Ջենին ապրում էր իր ընտանիքում և քիչ կարիքներ ուներ: Բանն այն է, որ Ստալը մեծ հմայք ուներ, և ամենակարևորը` նրան ամուսնության առաջարկություն էր արել: Դուք գիտեք, որ այդ ամուսնությունը հետաձգվեց, քանի որ Ստալի ծնողները դեմ կանգնեցին: Հարսանիքը տեղի ունեցավ երեք տարի անց, սակայն համատեղ կյանքը երկար չտևեց. անկախության ձգտող Ջենին չէր կարող հաշտվել ամուսնական կյանքի սահմանափակումների հետ: Բայց դա այլ պատմություն է: Վերադառնանք Կոմեդի Ֆրանսեզի, մեր ընկերուհու դեբյուտների և … մանուշակների թեմային:
Պատկերացրեք արտիստների նախասրահը, ներկայացման ռեպրիզայի ժամանակ Ջենիի խաղը Դյումա որդու “La Princesse de Bagdad” ներկայացման մեջ: Գիտեք, որ պիեսը միշտ էլ ունենում է թերացումներ և նույնիսկ ես, որ պաշտում եմ “Le Demi-Monde”, “L’ami des femmes”, “Francillon” ներկայացումներն իրենց ամուր կառուցվածքի համար, “Etrangere”ի կամ “La Princesse” ում Դյումայի վառ ներկայությունը ժպտալու տեղիք է տալիս: Բայց բոլոր նրանք, ովքեր տեսել են Ջենիին այդ դերում, գրել են, որ նա դրան կենդանություն էր հաղորդում: Ես այդ մասին հաճախ եմ նրա հետ խոսել: Զարմանալին այն է, որ նա դրան հավատում էր. «Այդ տարիքում, -ասաց նա ինձ,- ես պարզապես մտածում էի Դյումա որդու հերոսուհու նման, և ինձ համար տարօրինակ էր ի ցույց դնել այն, ինչ կատարվում էր հոգուս խորքում»: Դեռ ավելին. նա այդ դերում կարող էր ունենալ արձակած վարսեր և մերկ ուսեր: Մի խոսքով աստվածային էր:
Եվ ահա պատկերացրեք նրան նախասրահում անտրակտի ժամանակ` ծափողջույններից հետո: Բոլորը ձգտում են դեպի նա: Ջենին նստում է նստարանին` Հենրի Ստալի կողքին և շատախոսում է հաղթանակով խանդավառված:
-Օ՜, սիրելի Հենրի…Ահա ջրի մակերեսին եմ: Վերջապես կարող եմ շնչել: Երեք օր առաջ ինձ տեսաք: Շատ վատ խաղացի: Ճահճի հատակում էի հայտնվել: Խեղդվում էի…Իսկ այս երեկո. մեծ ջանքեր և նորից մակերեսին եմ: Դե ասեք, Հենրի, վերջին ակտում անհաջողությա՞ն էի մատնվելու` չկարողանալով հասնել մինչև վերջ: Օ՜, Աստված իմ:
Դռնապանը ներս մտավ և Ջենիին ծաղիկներ հանձնեց.
-Ու՞մ կողմից է: Հենրի, Ձեր հակառակորդի` Սեն Լուիի: Դրեք այս ծաղիկներն իմ սենյակում:
-Օրիորդ, մի նամակ էլ կա,-ասաց դռնապանը:
Ջենին բաց արեց նամակը և ծիծաղից ուշաթափ եղավ:
-Մի լիկեոնական է գրել, որ իրենց դպրոցում Ջենի ակումբ են բացել:
-Ողջ Ջոկեյը*,-ասաց Հենրին,-Ջենի ակումբ է:
-Լիկեոնականներն ինձ ավելի են հուզում,-ասաց Ջենին,-իսկ այս մեկն ավարտում է հետևյալ տողերով…Լսեք, սիրելիս.
«Ներեք ինձ խղճուկ բանաստեղծությանս համար
Մի արհամարհեք իմ տողերը` հաշվի առնելով
Իմ անկեղծ սերը, խնդրում եմ
Ոչինչ մի ասեք տնօրենին»
-Հիանալի է, այնպես չէ՞:
-Դուք նրան պատասխանելու՞ եք:
-Իհարկե ոչ: Օրեկան տաս այսպիսի նամակ եմ ստանում և եթե սկսեմ պատասխանել, կորած եմ…Սակայն դա ինձ հանգստացնում է: Տասնվեցամյա երկրպագուներ դեռ երկար կունենամ:
-Չեք կարող վստահ լինել…Երեսուն տարեկանում նրանք նոտար կլինեն:
-Իսկ, ի՞նչ է, նոտարներն ինձնով չպե՞տք է հիանան:
-Օրիորդ, -ասաց դռնապանը,-սա էլ է Ձեզ համար:
Նա Ջենիին մեկնեց մի փունջ մանուշակ, որն արժեր երկու սու:
-Օ, շատ սիրալիր է…Նայեք, Հենրի…Բացի՞կ չկա:
-Ոչ, օրիորդ…պահակն ինձ ասաց, որ Պոլիտեխնիկի ուսանող է համազգեստով բերել այս փունջը:
-Սիրելիս,-ասաց Հենրի Ստալը,-շնորհավորում եմ…Պոլիտեխնիկի ուսանողներին հուզելը հեշտ գործ չէ:
Ջենին երկար ժամանակ վայելում էր մանուշակների բույրը:
-Անուշ բուրում են…Սրանք այն միակ նվերներն են, որոնք ինձ հաճույք են պատճառում: Ես չեմ սիրում հասուն ու գոհունակ հանդիսատեսին, որը կեսգիշերին գալիս է տեսնելու, թե ինչպես եմ մահանում, իսկ կեսօրին գնում է Պալե Ռուայալ` տեսնելու, թե ինչպես են թնդանոթ կրակում:
-Հանդիսատեսը բռնամոլ է,-ասաց Ստալը: Նա միշտ այդպիսին է եղել…Կրկեսային ներկայացումները…Ի՜նչ հաջողության կհասներ կրկեսի դերասանուհին, որը կուլ կտար հարյուր ասեղ:
Ջենին ծիծաղեց:
-Իսկ այն մեկը, ով կարի մեքենա կուլ կտար. դա փառքի վերջին խոսքը կլիներ:
Դահլիճից նրան կանչում էին: Ջենին վեր կացավ:
-Առայժմ, գնամ հարյուր ասեղս կուլ տալու:
Եվ, ահա, ըստ Ջենիի պատմածի, ինչպես սկսվեց արկածը:
Հաջորդ չորեքշաբթի` նորից վերջին անտրակտի ժամանակ, դռնապանը` ժպիտը դեմքին, մի փունջ մանուշակ բերեց Ջենիին.
-Կրկին Պոլիտեխնիկի ուսանո՞ղն է բերել:
-Այո, օրիորդ: Անհրաժեշտություն կա՞ որևէ բան հարցնել պահակին:
-Ոչ, դա բնավ կարևոր չէ:
Հաջորդ շաբաթ` չորեքշաբթի օրը, նա ներկայացման մեջ չխաղաց, սակայն երբ եկավ թատրոն հինգշաբթի ռեպետեի համար, մանուշակների մի փունջ` փոքր-ինչ թառամած, դրված էր սենյակում: Դուրս գալիս նա դիմեց պահակին.
-Ասացեք, Բերնար,-մանուշակներս միևնույն երիտասարդի կողմի՞ց էին:
-Այո, օրիորդ, սա երրորդ դեպքն է:
-Ինչպիսի՞ն է նա, այդ ուսանողը:
-Սիրալիր է, շատ սիրալիր…նիհարավուն, ներս ընկած այտերով, հոգնած աչքերով, փոքրիկ շագանակագույն լորնետով…ծիծաղաշարժ է իր սուսերով: Օրիորդ, ազնիվ խոսք, նա ասես խենթի պես սիրահարված լինի: Ինձ մեկնում է մանուշակների փունջն ասելով` «Օրիորդ Ջենի Սորբիեի համար է», և կարմրում է:
-Ինչու՞ է միշտ չորեքշաբթի գալիս:
-Օրիորդը չգիտե՞…Չորեքշքբթին Պոլիտեխնիկի ուսանողների ազատ օրն է:Ամեն չորեքշաբթի պարտերը, ցուցասրահները մարդաշատ են…Յուրաքանչյուրը գալիս է մի աղջկա հետ:
-Նա է՞լ է աղջկա հետ գալիս:
-Այո օրիորդ, բայց դա իր քույրն է…նրանց նմանությունն ապշեցուցիչ է:
-Խեղճ տղա, եթե ես սիրտ ունենայի, Բերնար, կասեի Ձեզ նրան մի անգամ ինձ մոտ ուղեկցել` նախասրահ, որպեսզի ինքը կարողանա ինձ տալ մանուշակների փոքրիկ փունջը:
-Ես Ձեզ խորհուրդ չէի տա, օրիորդ…Այդ թատերասերները, քանի դեռ ուշադրության կենտրոնում չեն, վտանգ չեն ներկայացնում: Նրանք հիանում են դերասանուհիներով հեռվից` բեմից, և դա իրենց գոհացնում է: Բավական է նրանց հանդեպ ուշադրության մի նշույլ, նրանք այլևս հանգիստ չեն տալիս, և դա անտանելի է: Երես ես տալիս, աստառ են առնում, դա էլ ես տալիս, էլ ավելին են պահանջում: Օրիորդ, Դուք ծիծաղում եք, բայց դա այդպես է. ես փորձ ունեմ: Արդեն քսան տարի է, ինչ այստեղ եմ աշխատում: Ես այս օթյակում շատ եմ հանդիպել երիտասարդ սիրահարված աղջիկների և խենթ տղաների, ծեր պարոնների…Միշտ էլ ընդունել եմ ծաղիկներ, բացիկներ, բայց թույլ չեմ տվել վեր բարձրանալ:
-Իրավացի եք, Բերնար, լինենք անտարբեր, զգույշ և դաժան:
-Դա ոչ թե դաժանություն է, այլ խելամտություն:
Շաբաթներ անցան: Յուրաքանչյուր չորեքշաբթի Ջենին ստանում էր երկու սու արժեցող իր ծաղկեփունջը: Թատրոնում տեղյակ էին այդ պատմությանը: Մի օր Ջենիի ընկերուհիներից մեկն ասաց.
-Ես տեսել եմ Պոլիտեխնիկի այդ ուսանողին…Նա շատ հմայիչ է և ռոմանտիկ: Այդ տղան լավ կխաղար Մյուսեի կոմեդիաներում:
-Որտեղի՞ց գիտես, որ նա ինձ ծաղիկներ բերող երիտասարդն է:
-Դե ես պատահաբար պահակի մոտ էի, երբ նա ամոթխած բերեց ծաղիկներն ասելով. «Օրիորդ Ջենի Սորբիեի համար է»…Դա շատ հուզիչ տեսարան էր: Երևում էր, որ տղան շատ խելացի է, որ ամաչում էր ծիծաղելի թվալ և, այնուամենայնիվ, չէր կարողանում զսպել հուզմունքը: Մի պահ նույնիսկ ափսոսեցի, որ նա ինձ համար չի գալիս, ես նրան շնորհակալություն կհայտնեի, կմխիթարեի…Մի մոռացիր. նա ոչինչ չի խնդրում, նույնիսկ քեզ տեսնել…Բայց թե քո տեղը լինեի:
-Դու նրան կընդունե՞իր:
-Այո, քիչ ժամանակով.արդեն շաբաթներ է, որ այս ամենը շարունակվում է: Դու մեկնելու ես, հետևաբար նա չի կարող կորչել:
-Դու իրավացի ես,-ասաց Ջենին,-հիմարություն է արհամարհել երկրպագուներին այն ժամանակ, երբ նրանք բազմաթիվ են, և վազել նրանց հետևից երեսուն տարի անց, երբ նրանք դառնում են հազվագյուտ և ճաղատ:
Այդ երեկո թատրոնից դուրս գալիս` նա ասաց պահակին.
-Բերնար, հաջորդ չորեքշաբթի, երբ Պոլիտեխնիկի ուսանողը գա իր մանուշակներով, ասեք նրան, որ իր ձեռքով բերի ինձ երրորդ ակտից հետո: Ես խաղում եմ Միզանտրոպ ներկայացման մեջ: Դերիս համար միայն մի զգեստ եմ կրելու: Ես կվերադառնամ իմ սենյակ և այնտեղ նրան կընդունեմ…ոչ, ես նրան կսպասեմ միջանցքնում, աստիճանների մոտ կամ նախասրահում:
-Լավ, օրիորդը չի՞ վախենում:
-Ի՞նչ կա վախենալու, ես գնում եմ ուղևորության տաս օրից, և, ի միջայլոց, այդ տղան չի կարող փոխել դպրոցը:
-Շատ լավ, օրիորդ, ուզում էի ասել…
Հաջորդ չորեքշաբթի Ջենին ակամա խաղաց Սելիմեն անծանոթի համար` դուր գալու բուռն ցանկությամբ: Անտրակտի ժամանակ վեր բարձրանալիս նա հետաքրքրված էր անհանգստանալու աստիճան: Նստեց նախասրահում և սպասեց: Նրա շուրջը պտտվում էին այցելուներ: Ադմինիստրատորը խոսում էր Բլանշ Պիերսոնի հետ, որն այդ շրջանում Ջենիի հակառակորդն էր: Սակայն ոչ մի սև համազգեստով մարդ չերևաց: Նյարդային և անհամբեր հոգեվիճակում` նա վազեց պահակների մոտ.
-Ինձ չե՞ն հարցրել:
-Ոչ, օրիորդ:
-Այսօր չորեքշաբթի է, և ես չեմ ստացել իմ մանուշակները: Մի՞թե Բերնարը մոռացել է դրանք բարձրացնել…կամ միգուցե ինչ-որ թյուրիմացություն է եղել:
-Թյուրիմացությու՞ն, օրիորդ…ի՞նչ թյուրիմացություն…եթե ցանկանում եք, կարող եմ գնալ դռնապանի մոտ:
-Այո, խնդրում եմ կամ ոչ…ես կտեսնեմ Բերնարին դուրս գալիս:
Նա ինքն իրեն ծաղրեց. «Ի՜նչ տարօրինակ կենդանի արարածներ ենք մենք. վեց ամիս շարունակ գրեթե ուշադրություն չեմ դարձրել այդքան համեստ հավատարմությանը և, հանկարծ, քանի որ պահանջվող ուշադրությունն ինձ պակասում է, արդեն անհանգիստ եմ, ասես սիրեկանի սպասելիս լինեմ…Օ, Սելիմեն, որքան կափսոսես Ալսեստին*, երբ նա քեզ կլքի իր մեծ վշտով»:
Ներկայացումից հետո նա մտավ դռնապանի մոտ:
-Բերնար, Դուք երկրպագուիս չուղարկեցի՞ք ինձ մոտ:
-Օրիորդ, կարծես ինչ-որ դիտավորություն լինի: Այսօր չի եկել, առաջին անգամ որոշեցիք նրան տեսնել, և նա այս վեց ամսվա մեջ առաջին չորեքշաբթին է, որ չեկավ:
-Տարօրինակ է. կարծում եք նրան նախազգուշացրե՞լ են և նա վախեցե՞լ է:
-Ոչ, օրիորդ, ոչ ոք չգիտեր, որ Դուք և ես…Դուք ոչինչ չե՞ք ասել…Ես նույնպես…նույնիսկ կնոջս հետ այդ մասին չեմ խոսել:
-Այդ դեպքում ինչպե՞ս կբացատրեիք:
-Ես չեմ կարող բացատրել, օրիորդ…պատահականություններ լինում են…Միգուցե հոգնե՞լ է կամ հիվանդ է: Մյուս չորեքշաբթի կտեսնենք:
Սակայն հաջորդ չորեքշաբթի ոչ Պոլիտեխնիկի ուսանողը երևաց, ոչ էլ մանուշակները:
-Ի՞նչ կարելի է անել, Բերնար…Հնարվո՞ր է նրան գտնել ընկերների կամ դպրոցի տնօրենի միջոցով:
-Բայց ինչպե՞ս. մենք նույնիսկ նրա անունը չգիտենք:
-Ի՜նչ տխուր է, ամեն ինչ կորած է, Բերնար:
-Բայց օրիորդ, Դուք հիանալի տարի ունեցաք, գնալու եք տուռնեների, նորից հաջողություններ կլինեն…այնուամենայնիվ ոչինչ կորած չէ:
-Իրավացի եք, ես երախտամոռ եմ…միայն թե ես շատ էի սիրում իմ մանուշակները, որ ստանում էի ամեն չորեքշաբթի:
Հաջորդ օրը նա հեռացավ Փարիզից: Հենրի Ստալը կուրորեն գնաց նրա ետևից: Բոլոր հյուրանոցներում Ջենիի սենյակը լցված էր վարդերով: Երբ վերադարձավ Փարիզ, նա արդեն մոռացել էր իր ռոմանտիկ մաթեմատիկոսին:
Մեկ տարի անց մի նամակ ստացավ գնդապետ Ժենեվրիերից, որը նրան խնդրում էր հանդիպել ինչ-որ անձնական գործով: Նամակը կոռեկտ էր և հարգալից: Ոչ մի պատճառ չկար մերժելու: Ջենին խնդրեց գնդապետին գալ հանդիպման իր տանը, մի շաբաթ օր` կեսօրից հետո: Նա եկավ քաղաքացիական սև հագուստով: Ջենին նրան ընդունեց շնորհալի թեթևությամբ, որի համար պարտական էր ինչպես բեմին, այնպես էլ բնությանը, սակայն նրա կեցվածքը, ինչպես պետք է լիներ, լուռ հարցում էր պարունակում. «Ի՞նչ է ինձնից ուզում այս անծանոթ այցելուն»: Նա սպասեց.
-Շնորհակալ եմ, օրիորդ, որ ինձ ընդունեցիք: Ես բացարձակապես չէի կարող նամակի միջոցով բացատրել այցիս նպատակը: Եթե ինձ թույլ եմ տվել հանդիպում խնդրել, ապա դա ոչ թե մի մարդ է ունեցել այդ համարձակությունը, այլ նրա հայրը…Դուք տեսնում եք, որ ես ամբողջովին սև եմ հագնված: Ես կրում եմ տղայիս սուգը, որը լեյտենանտ Անդրե Ժենեվրիերն էր և սպանվել է Մադագասկարում երկու ամիս առաջ:
Ջենին մի ժեստ արեց. կարծես ասեր. «Ցավակցում եմ»:
-Դուք չեք ճանաչում տղայիս, օրիորդ…Գիտեմ…Սակայն նա Ձեզ ճանաչում էր, Ձեզնով հիանում…Դա կարող է անհավատալի թվալ…և, այնուամենայնիվ, այն ինչ որ ասելու եմ, ճշմարտությունն է…Դուք աշխարհի այն միակն էիք, որով նա հիանում էր և որին ամենաշատն էր սիրում:
-Կարծես թե գլխի եմ ընկնում, գնդապետ…Նա Ձեզ ասել էր…
-Ինձ ոչ, իր քրոջն էր ասել, որին մշտապես վստահում էր…Ամեն ինչ սկսվել էր մի օր, երբ նա քրոջ հետ գնացել էր դիտելու «Սիրո և պահականության խաղը»* ներկայացումը: Երբ երեխաներս տուն վերադարձան, նրանք Ձեր մասին խոսում էին խանդավառությամբ. «Այնքան նրբանկատություն, հուզիչ պոեզիա»: Վերջապես հազար բան, որոնք իրական էին, չեմ կասկածում, սակայն որոնց երիտասարդական եռանդը, նրա կատարելության ձգտումը…Խեղճ տղաս երազկոտ էր և ռոմանտիկ:
-Աստված իմ,-գոռաց Ջենին,-այդ նա՞ է, ով…
-Այո, օրիորդ, Պոլիտեխնիկի ուսանողը, որը մեկ տարի շարունակ ամեն չորեքշաբթի Ձեզ մի փունջ մանուշակ էր բերում, իմ տղան էր` Անդրեն…Ես դա էլ եմ աղջկանիցս իմացել…Հուսով եմ, որ այդ երեխայությունը Ձեզ չի նյարդայնացրել…Նա Ձեզ այնքան շատ էր սիրում, Ձեզ կամ այն կերպարը, որը ստեղծել էր իր համար: Նրա սենյակի պատերը ծածկված էին Ձեր դիմանկարներով…Ի՜նչ քայլերի ասես որ չէր դիմել իր քույրը Ձեր լուսանկարիչներից մեկ ավելի լուսանկար վերցնելու և եղբորը տալու համար…Համալսարանում ընկերները ծաղրում էին իր այդ կիրքը` ասելով.« Գրիր նրան»:
-Իսկ ինչու՞ նա այդպես չվարվեց:
-Նա դա արել է, օրիորդ. ես Ձեզ բերել եմ նամակների մի կույտ, որոնք երբեք չեն ուղարկվել և որ մենք գտել ենք նրա մահից հետո:
Գնդապետը գրպանից հանել է մի փաթեթ և տվել Ջենիին: Վերջինս ինձ ցույց է տվել. ձեռագիրը նուրբ էր, դժվարընթեռնելի, երևում էր, որ արագ էր գրել, մաթեմատիկոսի ձեռագիր և պոետի ոճ:
-Պահեք այս նամակները, օրիորդ, դրանք Ձեզ են պատկանում…և ներեք ինձ այս իմ տարօրինակ արարքը…ես պարտավոր էի դա անել տղայիս հիշատակի համար…ոչ մի անհարգալից կամ թեթևամիտ բան չկար այն զգացմունքի մեջ, որ Դուք նրան ներշնչել էիք, Դուք նրա համար կատարելության և շնորհի տիպար էիք: Եվ ես Ձեզ վստահեցնում եմ, որ Անդրեն արժանի էր իր մեծ սիրուն:
-Բայց ինչու՞ նա չէր խնդրել հանդիպել ինձ: Ինչու՞ ես ինքս չեմ փորձել հանդիպել նրան: Ես ինձ մեղավոր եմ զգում:
-Խղճի խայթ մի ունեցեք. Դուք չէիք կարող գուշակել…Երբ Անդրեն համալսարանն ավարտելուց հետո որոշեց Մադագասկար մեկնել, դա միանշանակ Ձեր պատճառով է…Այո, նա ասել է իր քրոջը. «Հեռանալով ես կխուսափեմ այս անհույս կրքից կամ մեծ բաների կհասնեմ…և այդ ժամանակ…»
-Իսկ արդյոք մեծ բաներ չէ՞ին այդ հավատարմությունը, համառությունը:
Այնուհետև, երբ գնդապետը վեր էր կենում, Ջենին բռնեց նրա ձեռքը` ասելով.
-Կարծում եմ, որ ոչ մի վատ բան չեմ արել, և, այնուամենայնիվ, ինձ թվում է, որ պարտական եմ այդ ստվերին…Գնդապետ, ասեք, թե որտեղ է թաղված Ձեր տղան…Ես Ձեզ երդվում եմ, որ մինչ մահ ամեն չորեքշաբթի կգնամ և մի փունջ մանուշակներ կդնեմ նրա գերեզմանաքարին:
-Եվ ահա թե ինչու,-եզրափակեց Լեոն Լորանը,- մեր Ջենին, որին համարում են սկեպտիկ և պատրանքներից զուրկ անձնավորություն/որոշ մարդիկ անվանում են նաև ցինիկ/, ամբողջ կյանքի ընթացքում ամեն չորեքշաբթի թողնում է ընկերներին, աշխատանքը և նույնիսկ սերը, որպեսզի միայնակ գնա Մոնպարնաս մի լեյտենանտի հուշաքարին, որին երբեք չի ճանաչել…Տեսնու՞մ եք` ես իրավացի էի, որ այս պատմությունը շատ սենտիմենտալ է մեր ժամանակների համար…
Լռություն տիրեց: Այտնուհետև Բերտրան Շմիդտն ասաց.
-Աշխարհում միշտ էլ հեքիաթ կլինի այն մարդկանց համար, ովքեր դրան արժանի են:

*Ջոկեյ-Jockey Club-ասոցիացիա, որը զբաղվում է ձիարշավով
*Ալսեստ և Սելիմեն-Մոլիերի «Միզանտրոպ» պիեսի հերոսներ
*«Սիրո և պատահականության խաղը»-Մարիվոյի ներկայացումներից

Gabriel Garcia Marquez. Farewell Letter

1. Write down your thoughts about this letter

If God, for a second, forgot what I have become and granted me a little bit more of life, I would use it to the best of my ability.

I wouldn’t, possibly, say everything that is in my mind, but I would be more thoughtful l of all I say.

I would give merit to things not for what they are worth, but for what they mean to express.

I would sleep little, I would dream more, because I know that for every minute that we close our eyes, we waste 60 seconds of light.

I would walk while others stop; I would awake while others sleep.

If God would give me a little bit more of life, I would dress in a simple manner, I would place myself in front of the sun, leaving not only my body, but my soul naked at its mercy.

To all men, I would say how mistaken they are when they think that they stop falling in love when they grow old, without knowing that they grow old when they stop falling in love.

I would give wings to children, but I would leave it to them to learn how to fly by themselves.

To old people I would say that death doesn’t arrive when they grow old, but with forgetfulness.

I have learned so much with you all, I have learned that everybody wants to live on top of the mountain, without knowing that true happiness is obtained in the journey taken & the form used to reach the top of the hill.

I have learned that when a newborn baby holds, with its little hand, his father’s finger, it has trapped him for the rest of his life.

I have learned that a man has the right and obligation to look down at another man, only when that man needs help to get up from the ground.

Say always what you feel, not what you think. If I knew that today is the last time that that I am going to see you asleep, I would hug you with all my strength and I would pray to the Lord to let me be the guardian angel of your soul.

If I knew that these are the last moments to see you, I would say “I love you.”

There is always tomorrow, and life gives us another opportunity to do things right, but in case I am wrong, and today is all that is left to me, I would love to tell you how much I love you & that I will never forget you.

Tomorrow is never guaranteed to anyone, young or old. Today could be the last time to see your loved ones, which is why you mustn’t wait; do it today, in case tomorrow never arrives. I am sure you will be sorry you wasted the opportunity today to give a smile, a hug, a kiss, and that you were too busy to grant them their last wish.

Keep your loved ones near you; tell them in their ears and to their faces how much you need them and love them. Love them and treat them well; take your time to tell them “I am sorry,” “forgive me, “please,” “thank you,” and all those loving words you know.

Nobody will know you for your secret thought. Ask the Lord for wisdom and strength to express them.

Show your friends and loved ones how important they are to you.

Send this letter to those you love. If you don’t do it today…tomorrow will be like yesterday, and if you never do it, it doesn’t matter either, the moment to do it is now.

For you, with much love,

Your Friend,

by Gabriel Garcia Marquez

My thoughts about this letter

From what I read, I understood  that we need to appreciate even more what we have․ People  must be more patient and kinder to each other. People must understand that  don’t be afraid of old age. It’s okay when people get old. it’s easier to understand when  near a loving person. I liked this thought — <<Say always what you feel, not what you think.>>

2. Who was Gabriel Garcia Marquez: biography

Gabriel García Márquez, (born March 6, 1927, Aracataca, Colombia—died April 17, 2014, Mexico City, Mexico), Colombian novelist and one of the greatest writers of the 20th century, who was awarded the Nobel Prize for Literature in 1982, mostly for his masterpiece Cien años de soledad (1967; One Hundred Years of Solitude). He was the fourth Latin American to be so honoured, having been preceded by Chilean poets Gabriela Mistral in 1945 and Pablo Neruda in 1971 and by Guatemalan novelist Miguel Ángel Asturias in 1967. With Jorge Luis Borges, García Márquez is the best-known Latin American writer in history. In addition to his masterly approach to the novel, he was a superb crafter of short stories and an accomplished journalist. In both his shorter and longer fictions, García Márquez achieved the rare feat of being accessible to the common reader while satisfying the most demanding of sophisticated critics.

Մասնագիտական ուսուցում նախագիծ. ապրիլի 13 — 17

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>JavaScript</title>
<meta charset = “utf-8”>
</head>
<body>
<div>
<script>
/* var count = “36”;
var newcount = parseInt(count);
var test = 65;
var result = count + test;
document.write(result + “<br>”);
*/
/* var count = 5.56;
var newcount = parseInt(count);
var test = 65;
var result = count + test;
document.write(result + “<br>”);*/

/* var count = “5.56”;
var newcount = parseFloat(count);
var test = 65;
var result = count + test;
document.write(result + “<br>”);*/

/* var bool = true;
var result = Number(bool);
document.write(result + “<br>”);
*/
/* var bool = “6”;
var result = Number(bool);
document.write(result + “<br>”);
*/

//parseInt();

/* parseInt(“12px”);
12
parseInt(“0123”);
123
parseInt(“0xf”);
15
parseInt(“f”);
NaN
parseInt(“0123”, 8);
83
parseInt(“f”, 16);
15
parseInt(“12.5.dfgdffgdsg”);
12
parseInt(“+12”);
12
parseInt(“-12”);
-12
parseInt(“hello”);
NaN
parseInt(“12hello”);
12
parseInt(“hello12”);
NaN */

//parseFloat();

/* parseFloat(“string”);
NaN
parseFloat(“3.14”);
3.14
parseFloat(“314e-2”);
3.14
parseFloat(«0.0314e+2»);
3.14
parseFloat(«0.0314e2»);
3.14
parseFloat(«a12»);
NaN
parseFloat(«0x12»);
0
parseFloat(«0123»);
123
*/

//toFixed

/* var price = 10.30;
document.write(price + «<br>»);

var price = 10.30;
document.write(price.toFixed(2));
*/

</script>
</div>
</body>
</html>

Prepositions:on,in,at (Exercises)

AT

  • For the time of the day –at 5 o’clock,at midnight, at sunset
  • we use at with expressions – at night, at the weekend, at present, at the moment, at Easter,at Christmas
  • We say that somebody is at home, at work, at school, at university, at college, at sea

go home, walk home, come home BUT be at home, stay at home, do sth at home

  • We say that somebody is at a party, at a concert…at a conference, at the meeting, at a football match
  • We usually say at when we say where an event takes place  at the Moscow cinema, at the Royal festival Hall…
  • We say at the station, at the airport
  • We say at somebody’s house- at Tom’s house, at Tom’s, at the doctor’s, at the hairdresser’s
  • We say arrive in referring to large  places – arrive in Italy, arrive in Paris BUT referring to small places we say arrive at the station, arrive at work, arrive at the hotel

ON

  • We use on for days and dates: on Friday, on April 15, On Christmas day, on my birthday
  • we say that somebody is on the left, on the right, on the floor,on a map, on the menu, on a farm
  • we say that a place is on a river, on the road, on the coast, on the way
  • we say on a bus, on a train, on a plane, on a ship also on a horse, on a bicycle,on a motor-bike
  • BUT in a car, in a taxi
  • we say on the shelf, on the floor, on the balcony, on the wall, on the door, on the ceiling

IN

  • In a room, in a shop, in the car, in the water, in the garden, in the city.…
  • We use in for longer periods– in October, in winter, in 1985, in the Middle Ages, in the 18th century, in the past, in the future
  • We use in to tell a time in the future– in a few minutes, in a week,in a moment, in 2 months
  • We say in the morning, in the evening, in the afternoon

  BUT we say on Friday afternoon, on Monday morning…

Exercises

1.Complete the sentences with in,at,on.

1.My office is on the first floor. It’s on the left as you come out of the lift.

2.I love to look up the stars  in the sky  at night.

3.Paris is at the river Seine.

4.It’s a very small village .You can’t find in  on your map.

5.Have you ever worked  in a farm?

6.Our flat is  on the second floor.

7.We stopped at a small village on the way to London.

8.Portsmouth is in the south coast of England.

9.Nicola was wearing a silver ring on her little finger.

10.The headmaster of the company is in Milan.

2.Complete the sentences.Use in, at, on + one of the following

the door ,   18 May 1991  ,   Saturday evenings ,    the station,     6 months ,     

my way to work,     my guitar  ,   time  ,  the west coast ,    the river

  1. Look at those people swimming  on  the river.
  2. One of the strings on  my  guitar is broken
  3. Have you seen the notice on  the  door?
  4. San Francisco is on  the  west  coast  of the United States.
  5. I usually buy a newspaper on  my way  to work in the morning.
  6. My train arrives at 11:30. Can you meet me at  the  station.
  7. We got to the station just  on  time  to catch the train.
  8. They are getting married in  6 months.
  9. Do you usually go out  on  Saturday evenings.
  10. Pauline got married  on  18 May  1991.

3.Put in/on/at

1.Where is she?- She  is  in  hospital.

2.Where are they? -They  are at the airport.

3.Where is he?- He  is  in bed.

4.Where are they? – They  are  on ship.

5.Where are the stars? — Stars  are  in the sky.

6.Where are they? — They  are  at  a party.

7.Where is John? — John  is  at the doctor’s.

8.Where is the restaurant?- The  restaurant  is  on the second floor.

9.Where is she?- She  is  at work.

10.Where are they?- They  are  in  a plane.

11.Where are they?- They  are  in a taxi.

12.Where are they?- They  are in a wedding.

Пасха

Ответьте на вопросы:

Что такое пасха?

Пасха, (Воскресение Христово, Светлое Христово Воскресение) — древнейший и самый важный христианский праздник. Установлен в честь Воскресения Иисуса Христа, которое является центром всей библейской истории и основой всего христианского учения. В православии статус Пасхи как главного праздника отражают слова «праздников праздник и торжество из торжеств». В настоящее время дата Пасхи в каждый конкретный год исчисляется по лунно-солнечному календарю, что делает Пасху переходящим праздником. Это иудейский праздник, установленный в память о том, как Бог освободил израильтян из египетского рабства в 1513 году до н. э. Бог повелел израильтянам отмечать это важное событие ежегодно, в 14-й день еврейского месяца авива, позднее названного нисаном. Слово «пасха» происходит от еврейского слова пе́сах, означающего «пройти мимо». Оно указывает на избавление израильтян от бедствия, которое уничтожило в Египте всех первенцев. Прежде чем навести это бедствие, Бог велел евреям побрызгать на дверные перекладины и косяки кровью ягненка или козленка. Бог сказал, что, увидев этот знак, он «пройдет мимо» их домов и спасет их первенцев.

Как встречают  Пасху  у нас в Армении и  других странах?

Армяне красили яйца и до принятия христианства, красят и теперь. Красный цвет означает свет солнца. Пасха является наиболее значимым христианским праздником, отмечают воскресение Иисуса, он считается основателем христианской веры. Армянская Апостольская Церковь является одной из древнейших христианских общин. По традиции, он возник в миссиях святого Варфоломея и святого Иуды Фаддея в 1 веке. В начале 4-го века Королевство Армения стало первым государством, принявшим христианство в качестве официальной религии. Как и многие другие европейские этнические группы, армяне украшают яйца на Пасху. Пасхальные яйца являются символом возрождения и воскресения Иисуса Христа. Традиционно яйца должны быть окрашены в красный цвет, потому что этот цвет связан с солнцем и кровью Иисуса. В Пасху и Пасхальный понедельник дети и молодежь играют в игру, известную как выбивание яиц. Цель состоит в том, чтобы разбить яйцо другого участника, не разбивая свое. Традиционные блюда которые подаются на армянскую Пасху – плов (рис с сухофруктами), разнообразную зелень (некоторые подают сырыми, другие варят), рыбу, кутап (разновидность фаршированного теста), чорек (сладкий хлеб, похожий на булочку) и лаваш (мягкий, тонкий пресный армянский хлеб).

Как вы празднуете  данный праздник?

В первую очередь родители делают покупки. Мама готовит плов, потом рыбу-форель, печет разные сладости. Красим яйца только красными красками. Вечером садимся за стол. Поздравляем друг друга с пасхой. А утром играем в выбивание яиц.

Женщины которые изменили мир

Земфира — российская рок-исполнительница, автор текстов, композитор. Она заложила направление в русской музыке, , которое определили как женский рок. В юности она увлекалась творчеством Виктора Цоя, Quenn, Жанны Агузаровой. Земфира ещё в юности разбивала стереотипы, будучи круглой отличницей девушка была капитаном юниорской сборной России по баскетболу, несмотря на свой невысокий рост. Земфира сочитала в себе несочетаемое, хулиганка, отличница, пацанка, и в то же время настоящая женщина. Она меняла юбки на брюки, а брюки на юбки, никаких рамок, в 1999году выпустила песню где затрагивается тема женской любви, и не получила никакой критики, уверенность и свобода сшибает все на ее пути. Слова из её песня: «Аллё! Я девочка-скандал,Девочка-воздух»                                           Скандал потому что люди не могут поставить её в рамки, для них ее личность —  есть противоречия.             Воздух — она свободна, она может быть любой. Земфира доказывает, что девушка никому ничего не должна, она не должна быть женственной потому что родилась девушкой, она не должна быть пацанкой потому что поет рок и любит спорт, она такая какая есть никаких рамок. Вот например отрывок интервью которое Рената Литвинова брала у Земфиры:  Рената — Хулиганствующий элемент! При этом пятерочница, отличница, но хулиган. Земфира: — Отличный образ!                                                              Земфира о творчестве.

«В этом весьма сомнительном деле нужны не профессионализм, а ловкость и жуликоватость. Там крутятся огромные деньги и масса проходимцев, поэтому двоюродного брата берут в группу барабанщиком, тёщу — директором, а дядю — администратором. В итоге творчества всё меньше, качество продукта всё ниже… Безусловно, и среди наших исполнителей попсы есть талантливые люди, но всё равно это индустрия развлечений. С приставкой «рок» ты получаешь шанс не только ублажать публику, но и разговаривать с ней, делиться собственными мыслями»

Земфира выпустила 6 полноценных альбома, все они имели ошеломительный успех, Земфира славится концертами которые проходят на высшем уровне, все песни вся музыка исполняется вживую, в каждом концертном туре певица кардинально меняет аранжировки, да бы каждый раз давать публике что-то новое и публика это ценит. В 2016 году Земфира собрала Олимпийский 1 и 3 апреля без какой либо рекламы, в общей сложенности за 2 дня на концерт пришло свыше 75.000 человек.

ԲԱՐԵՎ, ԹԱԽԻԾ

Մնաս բարով, թախիծ,
Եվ բարև, թախիծ,
Դու, որ լցված ես գծերի միջև այս առաստաղի
Դու, որ լցված ես աչքերի մեջը իմ սիրած մարդու
Դու չե՛ս վատթարը ամեն ցավերից,
Քանզի շրթունքն էլ ամենատխուր
Դավաճանաբար ազդարարում է
Քո գոյությունը
Մեն մի ժպիտով:
Դե, բարև, թախիծ,
Սերը սիրելի մեր մարմինների
Եվ հզորությունը միևնույն սիրո,
Որ ասես հրեշ առանց մարմնի
Դուրս է հորդեցնում քաղցրությունը իր:
Հրեշ անգլուխ,
Բայց թախծի չքնաղ, գեղեցիկ դեմքով:

Ջեյմս Ջոյս. «Էվելին»․ պատմվածք

Նա նստել էր պատուհանի մոտ և դիտում էր, թե ինչպես է երեկոն կլանում փողոցը։ Գլուխը հենել էր պատուհանիվարագույրին, իսկ ռունգերում՝ փոշոտ կրետոնի հոտն էր։Հոգնած էր։

Անցորդները սակավ էին։ Տուն մտավ վերջին շենքի բնակիչը,լսվեց նրա կոշիկների ձայնը և քիչ անց դրանք ճռճռացին նոր,կարմիր շենքերի առաջ ձգվող արահետի վրա։ Մի ժամանակ այդտեղ դաշտ էր, ուր նրանք ամեն երեկոխաղում էին ուրիշ երեխաների հետ։ Հետո ինչ-որ մեկը Բելֆասթից գնեց դաշտը և կառուցեց այդտեղտներ. ոչ թե իրենց մուգ շագանակագույն փայտե տներից, այլ պայծառ աղյուսե տներ, փայլունկտուրներով։ Առաջ փողոցի երեխաները սիրում էին խաղալ այդ դաշտում՝ Դևինսները, Ուոթերսները․Դանսները, փոքրիկ կաղ Քեուն, ինքը և իր քույրերն ու եղբայրները։ Իհարկե, Էռնեստը երբեք չէրխաղում։ Նա արդեն մեծ էր։ Հայրը՝ փայտը ձեռքին, անվերջ նրանց ետևից էր ընկնում, սակայն փոքրիկՔեուն հսկում և ձայն տալիս, երբ նկատում էր հորը։

Այդ ժամանակ բոլորը, թվում է, երջանիկ էին։ Հայրըդեռ մի կերպ պահում էր իրեն և մայրիկը դեռ ողջ էր։ Դա շատ վաղուց էր. հիմա ինքը, իր քույրերն ուեղբայրները հասակ են առել, իսկ մայրը մահացել է։ Թիզի Դանսը նույնպես չկա, իսկ Ուութերսներըվերադարձան Անգլիա։ Ամեն ինչ փոխվել է։ Հիմա ինքն էլ ուրիշների նման կհեռանա և կլքի տունը։ Տո՛ւն։Նա դիտեց սենյակը, զննելով բոլոր ծանոթ իրերը, որոնք շաբաթական մաքրում էր այս բոլոր տարիներիընթացքում և ամեն անգամ զարմանում, թե ինչու է այդքան փոշոտ։ Հավանաբար այլևս չի տեսնի այդծանոթ իրերը, որոնցից երբեք հույս չուներ բաժանվել։ Սակայն այդ տարիների ընթացքում նա այդպես էլչիմացավ այն քահանայի անունը, որի դեղնած լուսանկարը կախված էր կոտրված ֆիլհարմոնիայիվերևում, պատի վրա, սրբ. Մարգարիտ ֊ Մարիամ ֊ Ալաքոքին պատկերող գունավոր փորագրությանկողքին։ Վերջինս իր հոր դասընկերներից էր և հայրը ցույց տալով նկարը հյուրերին, միշտ հավելում էր․
— Հիմա նա Մելբուռնում է։
Աղջիկը համաձայնել էր հեռանալ, լքել իր տունը։ Արդյոք դա ճի՞շտ էր։ Նա փորձեց հարցը վերլուծել բոլորկողմերից։ Տանը ամեն դեպքում նա ուներ սնունդ, ապաստան և նրանց, ովքեր ծանոթ էին նրան։Իհարկե, աշխատանքն այստեղ շատ էր, և ոչ միայն տանը, այլև խանութում։ Հետաքրքիր է, ինչ կասենխանութում, երբ իմանան, որ փախել է մի երիտասարդի հետ։ «Հիմարի մեկն էր»,— կասեն նրանք իրմասին, իսկ իր աշատատեղը հայտարարությունից հետո արագ կզբաղեցնեն։ Օրիորդ Գևանը շատ կուրախանա։ Նա միշտ իրեն կշտամբելու առիթ էր փնտրում, հատկապես ներկաների մոտ։
— Օրիորդ Հիլ, մի՞թե չեք տեսնում, որ տիկնայք ձեզ են սպասում։
— Խնդրեմ, բարեհաճ եղեք, օրիորդ Հիլ։
Խանութից հեռանալը այնքան ցավոտ չէր։ Բայց նոր տան մեջ, հեռավոր անծանոթ երկրում իրդրությունը կփոխվի։ Նա կամուսնանա, նա՝ Էվելինը։ Մարդիկ արդեն հարգանքով կվերաբերվեն իրեն ևնա չի կիսի մոր ճակատագիրը։ Անգամ հիմա, երբ նա 19 անց աղջիկ էր, իրեն անպաշտպան էր զգումհոր զայրույթի դեմ։ Նա գիտեր, որ սրտի անկանոն զարկերի պատճառը դա էր։ Երբ փոքր էր, հայրը չէրհարձակվում նրա վրա այնպես, ինչպես հարձակվում էր Հենրիի կամ Էռնեստի վրա, որովհետև ինքըաղջիկ էր, բայց վերջերս սկսել էր սպառնալ և ասում էր, որ իրեն փրկում է միայն հանգուցյալ մորանունը: Եվ հիմա չկա պաշտպան։ Էռնեստը մահացել էր։ Հարրին, որ եկեղեցիներ էր նկարազարդում,միշտ զբաղված էր որևէ գյուղում։ Իսկ դրամի համար շաբաթօրյա մշտական վեճերը նրան շատձանձրացրել էին։ Նա միշտ հորն էր տալիս աշխատավարձի յոթ շիլլինգը։ Նույնը անում էր նաև Հարրին,ուղարկելով որքան կարող էր։ Բայց ամենադժվարը այդ դրամը տնտեսելն էր։ Հայրն ասում էր,որ աղջիկը շռայլում է դրամը, որ անխելք է, և ինքը թույլ չի տա, որ դժվարությամբ վաստակած դրամըկորչի և չէր բավարարվում դրանով, այլ ասում էր ավելին, քանի որ շաբաթ երեկոյան միշտ հարբած էր։Վերջում նա աղջկան փող էր տալիս և հարցնում, թե արդյոք մտադիր չէ՞ գնումներ անել կիրակնօրյաճաշի համար։ Հետո Էվելինը պետք է տնից դուրս վազեր, ձեռքին՝ սև կաշվե դրամապանակը, բրդբրդերամբոխը և տուն դառնար ուշ երեկոյան, գնումների ծանրությունից կքած։ Ծայրը ծայրին հասցնելուհամար նա աշխատում էր ողջ օրը և բացի այդ խնամում էր երկու երեխաներին, հետևում, որ ճաշեն ուդպրոց գնան։ Դա ծանր աշխատանք էր, ծանր կյանք, բայց հիմա, երբ նա որոշել էր լքել տունը, առօրյանայնքան էլ ծանր ու անցանկալի չէր։ Որոշել էր նոր կյանք սկսել Ֆրենկի հետ։ Ֆրենկը բարի էր, սրտաբացու քաջ։ Այս գիշեր ինքը կմեկնի նրա հետ գիշերային նավով, կլինի նրա կինը և կապրի նրա հետԲուենոս֊Այրեսում, որտեղ Ֆրենկը տուն ուներ։ Որքան լավ էր հիշում առաջին հանդիպումը։ Ֆրենկըսենյակ էր վարձում գլխավոր փողոցի վրա գտնվող տանը, ուր ինքը հաճախ էր այցելում։ Ասես մի քանիշաբաթ առաջ էր։ Ֆրենկը կանգնել էր դարպասի մոտ, կեպին ծոծրակին, մազերը բրոնզագույն դեմքին թափված։ Հետո նրանք ծանոթացան։ Ամեն երեկո սպասում էր խանութի մոտ, որպեսզի տուն ուղեկցիԷվելինին։ Ֆրենկը տարավ նրան դիտելու «Գնչուհին» և նա, նստելով տղայի կողքին, իր համար անսովորտեղում, իրեն զգում էր յոթերորդ երկնքում։ Ֆրենկը սիրում էր երաժշտություն և մի քիչ երգել գիտեր։Մարդիկ գիտեին նրանց փոխադարձ համակրանքի մասին, և երբ Ֆրենկը երգում էր նավաստու ևաղջկա սիրո երգը, ինքը միշտ հաճելի շփոթմունք էր ապրում։ Նա աղջկան կատակով Փոփինս էրանվանում։ Սկզբում պարզապես հաճելի էր երկրպագու ունենալ, իսկ հետո Ֆրենկը սկսեց նրան դուրգալ։ Նա գիտեր պատմություններ հեռու երկրների մասին և իր կարիերան սկսել էր որպես կրտսերնավաստի «Ալլան Լայն» ընկերությանը պատկանող նավի վրա, որը ուղևորվում էր Կանադա։ Նա գիտերայն բոլոր նավերի ու ընկերությունների անունները, որտեղ մի ժամանակ աշխատել էր։ Անցել էրՄագելանի նեղուցով և ծանոթ էր սարսափելի պատագոնցիների մասին պատմություններին։ Ասում էր,որ իր գործերը հաջող են Բուենոս–Այրեսում, և, որ, եկել է հայրենիք հանգստանալու համար։ Իհարկե,հայրն իմացավ ամեն ինչ և արգելեց աղջկան շփվել նրա հետ։
— Գիտեմ այդ նավազներին,— ասաց նա։
Մի օր հայրն անգամ վիճեց Ֆրենկի հետ, և Էվելինը ստիպված էր դրանից հետո ծածուկ հանդիպել։ Փողոցում արդեն երեկո էր։ Ծնկներին դրված նամակների ճերմակությունը դարձավ անորոշ։Նամակներից մեկը ուղղված էր հորը, մյուսը՝ Հարրիին։ Էռնեստը իր սիրելին է եղել, բայց Հարրիինաղջիկը նույնպես սիրում էր։ Վերջին ժամանակ Էվելինը սկսել էր նկատել հոր ծերությունը։ Հայրը կզգաիր բացակայությունը։ Երբեմն նա կարող է լինել շատ բարի։ Մի քանի օր առաջ, երբ հիվանդ էր, հայրըկարդաց իր համար «Սարսափելի պատմություններից» մի պատմվածք և կրակի վրա հաց տաքացրեց։Մի ուրիշ անգամ, երբ մայրը դեռ կենդանի էր, ողջ ընտանիքով գնացին Հաութի Հիլլ՝ ցերեկույթի։ Էվելինըմինչև հիմա էլ հիշում էր, թե ինչպես հայրը երեխաներին ծիծաղեցնելու համար դրեց մոր գլխարկը։ Ժամանակն անցնում էր, իսկ նա դեռ նստած էր պատուհանի վարագույրի մոտ, շնչելով կրետոնի փոշոտհոտը։ Ներքևից, փողոցի մյուս ծայրից, լսվեց փողոցային երգեհոնի նվագը։ Նրան ծանոթ էր այդմեղեդին։ Տարօրինակ էր, որ երգը հնչում էր հենց հիմա, ասես նորից հիշեցնելով մորը տված խոստումը՝չլքել տունը այնքան ժամանակ, որքան կարող է։ Հիշեց հիվանդ մոր վերջին գիշերը, նա պառկած էրդահլիճի մյուս թևում գտնվող մութ սենյակում, իսկ դրսից լսվում էր իտալական տխուր մեղեդի։Երաժշտին 6 պենս տվեցին ու ասացին, որ հեռանա։ Հիշեց, ինչպես հայրը ինքնավստահ քայլելով ետվերադարձավ հիվանդի սենյակը, մրմնջալով․
— Անիծյա՛լ իտալացիներ։ Այստեղ էլ լցվեցին։
Եվ երբ պատկերացրեց, թե ինչպես մոր կյանքի տխուր պահերը թափանցում են նաև իր կյանք, որըբաղկացած էր ամենօրյա աննկատ զոհողություններից և կարող են ավարտվել կատարյալխելագարությամբ, Էվելինը դողաց, ասես նորից լսեց հիվանդ մոր ձայնը, որը բութ համառությամբկրկնում էր․
— Վերջացավ հաճույքը՝ ցավ: Վերջացավ հաճույքը՝ ցավ։
Նա սարսափահար վեր թռավ տեղից։ Փախչե՛լ։ Պե՛տք է փախչել։ Ֆրենկը կփրկի իրեն։ Նա կյանք կտաիրեն, գուցե նաև սեր։ Էվելինն ուզում է սեր։ Ինչո՞ւ պետք է ինքն էլ դժբախտ լինի։ Ինքն էլերջանկության իրավունք ունի։ Ֆրենկը կգրկի իրեն, կսեղմի կրծքին։ Նա կփրկի։ Էվելինը կանգնել էրամբոխի մեջ՝ Նորդ Ուոլլ նավահանգստում։ Ֆրենկը բռնել էր նրա ձեռքը, և նա միայն զգում էր, որ տղանարդեն որերորդ անգհամ համոզում ու ինչ-֊որ բան է պատմում ճանապարհորդության մասին։Նավահանգիստը լիքն էր զինվորականներով ու նրանց մոխրագույն պայուսակներով։ Նավամատույցիլայն դռան մեջ նա տեսավ խարիսխ նետած, վառ լույսերով նավի սև մարմինը։ Էվելինը լուռ էր։ Այտերըսառն ու գունատ էին։ Նա հուսահատ աղոթում էր Աստծուն ուշքի բերել իրեն, ցույց տալ, թե որն է իրպարտքը։ Նավը մառախուղի մեջ երկար և ողբալի սուլոց արձակեց։ Եթե մեկնի, առավոտյան բացծովում կլինի, Բուենոս֊Այրես տանող նավի վրա, Ֆրենկի հետ միասին։ Տոմսերն արդեն գնված են։ Մի՞թեայն ամենից հետո, որ Ֆրենկն արել է իր համար, ինքը կարող է հրաժարվել։ Հուսահատությունից նասրտխառնոց զգաց, բայց շրթունքներով դեռ շարունակում էր լուռ ու կրքոտ աղոթել։
Զանգը հնչեց ասես նրա սրտում։ Նա զգաց, թե ինչպես Ֆրենկը սեղմեց նրա ձեռքը։
— Գնա՛նք։
Աշխարհի բոլոր ծովերը փոթորկեցին նրա սրտում։ Ֆրենկը նետում է հորձանուտը, ուզում է խեղդել։ Նաերկու ձեռքով կառչեց երկաթե ճաղերից։
— Գնա՛նք։
Ո՛չ, ո՛չ, ո՛չ։ Դա անհնար է։ Նրա ձեռքերը խելագար ջղաձգումով կառչեցին ճաղերից։ Եվ նրան կլանողհորձանուտ ուղղությամբ Էվելինը հուսահատ մի ճիչ արձակեց։
— Էվելի՛ն, Է՛վի։
Ֆրենկը անցավ արգելագիծը և կանչում էր մյուս կողմից, որ նա հետևի իրեն։ Նրա վրա գոռացին, որճանապարհ տա մյուսներին, բայց նա շարունակում էր կանչել աղջկան։ Էվելինը իր գունատ, անտարբերդեմքը շրջել էր դեպի Ֆրենկը, ասես անօգնական կենդանին։ Նրա աչքերը նայում էին Ֆրենկին՝ առանցսիրո, առանց հրաժեշտի, առանց ճանաչելու։

Իրավիճակը Հայաստանում

Վաղ մանկությունը աճի և զարգացման առանցքային փուլ է, քանի որ այդ շրջանի փորձառությունները կարող են ազդել անհատի կյանքի ողջ ընթացքի վրա։ Բոլոր երեխաների համար վաղ մանկությունը հնարավորության մի կարևոր պատուհան է ՝ պատրաստվելու և մասնակացելու ցկյանս ուսումնառությանը, միևնույն ժամանակ կանխարգելելով զարգացման հնարավոր հապաղումներն ու հաշմանդամությունը։ Դա նաև կարևորագույն ժամանակաշրջան է հաշմանդամություն կամ զարգացման հապաղումներ ունեցող երեխաների համար՝ ապահովելու այն միջամտությունների հասանելիությունը, որոնք նպաստում են իրենց ողջ ներուժի իրացմանը։ Առաջնորդվելով հիմնավորումներով ու հետազոտություններով՝ ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ն առաջարկում է այնպիսի միջամտություններ, որոնք կարող են օգնել երկրներին ապահովել վաղ տարիքի բոլոր երեխաների մասնակցությունը զարգացման և կրթական ծրագրերին։

2000 թվականից ի վեր՝ նախադպրոցական կրթական համակարգում ընդգրկվածությունն ավելացել է գրեթե 1/3-ով: Նախատեսվում էր, որ հինգ տարեկան երեխաների համախառն ընդգրկվածության հարաբերակցությունն 2000 թվականի 35%-ի համեմատ ավելանալու է՝  2017 թվականին հասնելով  90%։ Չնայած այս ձեռքբերմանը՝ վերջին տարիներին առաջընթացը դանդաղել է և անհավասարությունները շարունակում են մնալ խնդիր։ Բազմաթիվ շրջաններում փոքր տարիքի երեխաները չեն ստանում խնամք և կրթություն, ինչը նրանց թույլ կտար իրենց ներուժը լիարժեք իրացնել և ստանալ առողջ ու բեղմնավոր կյանքով ապրելու հնարավորություն։ Նախադպրոցական հաստատությունների սակավությունը, գործող կանոնակարգերը և կրթական ռեսուրսների սղությունն ազդում են կրթության հավասարության, արդարության ու որակի վրա։

Հայաստանի գյուղերում ապրող 10 երեխայից 8-ը չի ստանում նախադպրոցական կրթություն: Հայաստանում գրանցված հաշմանդամություն ունեցող երեխաների 1/3-ից պակասն է հաճախում նախադպրոցական կրթության որևէ հաստատություն:

Այս ծրագիրը ընդունված է Մեծ Բրիտանիայի բոլոր միջազգային դպրոցներում: Այն զբաղվում է 3-5 տարեկան երեխաների կրթությամբ: Այս փուլը մեծ կարոևորություն ունի, քանի որ այն հաջորդ փուլ՝ Key Stage 1, անցնելու հարթակն է և այդ ծրագրի անբաժանելի մասն է համարվում:

Նախադպրոցական կրթական ծրագիրը ոչ միայն անգլերեն լեզվի վրա է կենտրոնացած, այլև այն ձևավորում է երեխայի անձնական, զգացմունքային և հասարակական հմտությունները:

Ծրագրի նպատակաները

Անգլիական նախադպրոցական կրթությունը ամբողջովին անգլերեն լեզվով է: Այն հիմնական առարկաներից մեկն է և միևնույն ժամանակ ուսուցման և կրթության հիմնական միջոցը: Մեծ Բրիտանիայից, ԱՄՆ-ից, Կանադայից և Ավստրալիայից ժամանած ուսուցիչները, ովքեր հանդսիսանում են անգլերեն լեզվի կրողները, ստեղծելու են անգլախոս միջավայր, որտեղ երեխաները ամբողջովին ներգրավված են լինում:

Քեմբրիջյան ծրագրի հիմնական նպատակը երեխայի անհատականության ներդաշնակային զարգացմանն աջակցելն է: Այն ձգտում է ապահովել անձնական, հասարակական և զգացմունքային բարեկեցությունը, ձևավորել հարգանք դեպի սեփական <<ես>> — ը, , հավատ սեփական ուժերին, զարգացնել խմբում աշխատելու հմտությունները, ինչպես նաև ինքնակրթությամբ զբաղվելու հմտությունները, որը հանդիսանում է ժամանակակից կրթության կարևորագույն մասը:

Preschool մակարդակը երեխաներին նախապատրաստում է անգլերեն լեզվով տարրական դպրոցում սովորելուն: Այն օգնում է երեխաներին պատրաստ լինել հետագա կրթությունը անգլերեն լեզվով շարունակելուն: Հավելյալ տեղեկություն կարող եք գտնել մեր կայքի համապատասխան բաժիններում:

Մեր ուսումնական ծրագրի բաղկացած է զանազան ծրագրերից, որոնք բոլորն էլ նպաստում են երեխայի բազմակողմանի զարգացմանը: Այն ուղղված է աջակցելու, ամրապնդելու, նպաստելու և զարգացնելու հետևյալ դրույթները՝

Անձնական, հասարակական և զգացմունքային բարեկեցություն

  • Ապահովել խմբում աշխատել սովորելու հնարավորություններ
  • Կարողանալ կենտրոնանալ հանձնարարության վրա
  • Ձեռք բերել սովորել և կրթվել ցանկանալու խանդավառություն, ինչպես նաև հաջողության հասնելու վստահություն
  • Դառնալ խմբի, ինչպես նաև կրթական համալիրի արժանի անդամ

Հաղորդակցություն, լեզու և գրագիտություն

  • Բոլոր երեխաներին ապահովել զանազան իրավիճակներում արտահայտվելու հնարավորություններ
  • Երեխաներին հնարավորություն ընձեռել բացահայտելու և ծանոթանալու բազմաթիվ գրքերի

Տարրական մաթեմատիկական պատկերացում

  • Օգնել երեխաներին ընկալել թվերը, չափերը, երկրաչափական մարմինները զանազան խաղերի միջոցով սովորելու
  • Թույլ տալ նրանց գործնականում կիրառել և խոսել այդ մասին

Աշխարհն ըմբռնելու գիտակցություն

  • Երեխաներին հնարավորություն տալ բացահայտելու իրենց շրջապատող աշխարհը
  • Բացահայտել միջավայրը, որտեղ ապրում են, ինչպես նաև այդ միջավայրի մարդկանց և վայրերը
  • Երեխաները սովորում են ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, դժվար իրավիճակներից ելք գտնել

Անգլերենը որպես երկրորդ լեզու

  • Ամբողջ օրը անգլերեն լսել և խոսելը երեխաների համար բավականին դժվար կլինի, այդ իսկ պատճառով մայրենի լեզուն օգտագործելը արգելված չէ
  • Ուսուցիչները նպատակ ունեն ստեղծելու մի այնպիսի միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուր երեխա լեզուն օգտագործելու վստահություն և հարմարավետություն կզգա
  • Երեխաներին անգլերենը մատուցվում է բոլոր ասպարեզներում

Ստեղծագործ զարգացում

  • Երեխաներին հնարավորություն տալ բացահայտելու իրենց և կիսվելու իրենց տպավորություններով մշակութային զանազան խաղերի միջոցով

Ֆիզիկական զարգացում

  • Երեխաներն իմանում են, թե ինչպես է կառուցված իրենց մարմինը, ինչ է իրենց անհրաժեշտ առողջ լինելու համար